طباطبایی‌نژاد: جشنواره «رویش» تابلوی توجه به ارزش‌ها است

 سیدمحمد طباطبایی‌نژاد استاد دانشگاه، سال‌ها است در حوزه سینما و رسانه فعالیت می‌کند، وی یکی از اعضای هیئت داوری هفتمین جشنواره دینی «رویش» در سال 90 بود، با این کارشناس فرهنگی درباره تاثیر جشنواره‌های موضوعی بر رشد استعدادهای سینمای ایران و ویژگی‌های جشنواره «رویش» صحبت کردیم.

 از نظر شما فیلم کوتاه برای طرح مضامین اخلاقی و دینی رسانه موثری است؟

سید محمد طباطبایی‌نژاد: من فیلم کوتاه را مستقل از فیلم بلند می‌بینم. اینکه فکر کنیم که فیلم کوتاه تمرینی برای ساختن فیلم بلند است کاملا غلط است. فیلم کوتاه برای مفهوم مورد نظر خود یک اثر مستقل و کامل است. خیلی از مضامین در مدت کوتاه قابل گفتن هستند و خیلی از مضامین هم زمان بیشتری برای بیان خود لازم دارند. کوتاه یا بلند بودن فیلم، ویژگی نیست بلکه لباسی است بر تن مضمون.

اگر بخواهیم به نسبت فیلم کوتاه و بلند اشاره کنیم باید عرض کنم همان قدر که رباعی و دوبیتی از یک خانواده هستند، فیلم کوتاه و بلند هم از یک خانواده هستند. خانواده سینما. فیلم کوتاه و بلند به مثابه قالب‌های شعری مستقل، در یک لباس مشترک به عنوان سینما تعریف می‌شوند. اما اینکه فکر کنیم فیلم کوتاه سیاه‌مشق و تمرینی برای فیلم بلند است کاملا اشتباه است.

آیا تجربه‌هایی که در حوزه فیلم کوتاه انجام می‌شود، قابل انتقال به سینمای بلند هستند؟

قالب‌ها بر هم اثر می‌گذارند. هر فیلم خوب مستند باشد، کوتاه یا انیمیشن، اگر خوب باشد بر هر قالب دیگری اثر می‌گذارد. از این زاویه می‌توان به تأثیرگذاری فیلم کوتاه بر فیلم بلند قائل بود اگر فیلم کوتاه را بهانه‌ای برای تأثیرگذاری بر فیلم بلند در نظر بگیریم اشتباه کرده‌ایم. همچنانکه دوبیتی، رباعی و غزل قالب‌های مستقلی هستند، گونه‌های سینمایی هم از هم مستقل هستند.

جشنواره فیلم «رویش» می‌تواند در گسترش و توسعه توجه به مفاهیم دینی در فضای سینمایی موثر باشد؟

 این امر بستگی به نفس عمل و توجه خاص حوزه هنری به این مهم، دارد. حوزه هنری وابسته به نهادی است که پسوند اسلامی را یدک می‌کشد. پس حوزه برای توسعه مفاهیم ارزشی بر هر نهاد دیگری مقدم است. همه نهادها و ارگان‌ها در عرصه تولید فیلم مشغول هستند اما چیزی که حوزه هنری را از بقیه متمایز می‌کند توجه خاص به مفاهیم ارزشی است. جشنواره «رویش» یکی از بهترین تابلوها در نشان دادن اعتقاد حوزه هنری در ترویج مضامین ارزشی است و نمایانگر عنایت ویژه حوزه هنری به رویکردهای دینی است.

 جشنواره «رویش» بر روند تولید در سینمای حرفه‌ای تاثیر دارد؟

 با توجه به وظیفه‌ای که در انتخاب تولیدات حوزه هنری دارم می‌توانم بگویم که جشنواره «رویش» به شدت بر تولیدات کلی حوزه هنری و مراکز آن تأثیر گذاشته است. از فیلم‌هایی که در مراکز حوزه تولید می‌شوند کاملا مشخص است که به لحاظ کیفی و مضمونی تحت تأثیر جشنواره «رویش» بوده‌اند.
باید در نظر داشت که مؤثرترین جشنواره‌ها جشنواره‌هایی هستند که عمرشان از دو دهه می‌گذرد. جشنواره «رویش» با سابقه هفت ساله به خوبی مسیر رشد و تعالی را طی کرده است و الهام‌بخش بوده است. به عنوان یک شاهد شهادت می‌دهم که برگزاری این جشنواره هر سال بیش از سال گذشته روبه بهبود بوده است. سال گذشته «رویش» دوره بی‌نظیری داشت.

 هفتمین جشنواره «رویش» با استقبال مخاطبان همراه بود، این استقبال را چطور ارزیابی می‌کنید؟

 سال گذشته جشنواره «رویش» شاهد استقبال بی نظیر مخاطبین شهرستانی بود. به ندرت اتفاق می‌افتد که در شهرستان‌ها سالن های پخش فیلم کوتاه پر از تماشاگر باشد اما این اتفاق به طرز چشمگیری سال پیش رخ داد و تمام سالنها و سانس ها پر از تماشاگر بود. به خاطر این موفقیت باید از مدیران حوزه و فیلمسازان قدردانی کرد. مدیرانی که در این راه ایستادگی و همت به خرج دادند. اگر به جشنواره‌های موضوعی نگاهی بیندازیم، «رویش» یکی از موفق ترین این جشنواره هاست.

 جشنواره فیلم کوتاه دینی «رویش» توانسته در معرفی استعدادهای تازه موفق باشد؟

 معرفی استعدادها اتفاقی است که هر سال در جشنواره «رویش» شاهد آن هستیم. اما نکته مهم رها شدن این استعدادها پساز برگزاری جشنواره است. این خلأ مدیریتی بر حوزه هنری وارد است که استعاداها را به حال خود وامی گذارد و دیگر سراغی از آنها نمی گیرد. پیشنهاد می‌کنم حوزه هنری بنای جدی خود را بر حمایت متداوم از استعدادهای جشنواره «رویش» بگذارد. مدیران دوره‌های پیش را رصد کنند و از برگزیدگان دوره‌های پیش خبر بگیرند و آنها را تحت پوشش حمایت مالی و معنوی قرار دهند.

 حمایت تنها مادی نیست. به برگزیدگان این جشنواره امتیاز بهره مندی از مشاوره اساتید و فیلمسازان برجسته را اعطا کنیم. مثلا می‌توان به برگزیدگان «رویش» امتیاز تولید یک فیلم را در سال بعدی با حمایت حوزه هنری اعطا کنیم و یا در انتخاب طرح های بعدی این استعدادها ریسک بیشتری به خرج دهیم.

حمایت از استعدادها به چه شکل می تواند کارکرد بیشتری داشته باشد؟

حمایت از استعدادها نباید منفعلانه باشد. خودمان به آنها طرح ارائه دهیم. استعدادیابی هنر نیست. اینکه استعداد جوان را به حد بالاتری از خلاقیت و رشد برسانیم هنر است. عمده مدیران ما مدیر هزینه هستند نه درآمد. به این معنی که وقتی استعدادی را در جشنواره‌ای می‌بینند برای جشنواره خود آن را هزینه می‌کنند. اما مدیر درآمد کسی است که استعداد را در بستری از حمایت مالی و معنوی قرار می‌دهد و آن را تبدیل به یک درآمد فرهنگی کند.