مصاحبه با « سلیمان مام رحیمی » از کاریکاتوریستهای استان آذربایجان غربی

کاریکاتور نوعی نقاشی است که سوژه دلخواه را به صورت مضحک و خنده آوری ترسیم می‌کند. واژه کاریکاتوراز فعل کاریکاره ایتالیایی، به معنی بار کردن گرفته شده‌است و به نظر می‌رسد که نخستین بار توسط شخصی به نام موسینیدر سال ۱۶۴۶ میلادی به کار رفته باشد .این نقاشی‌ها همواره دارای عناصری اغراق‌آمیز بودند که سوژه‌ها را مضحکه می‌کردند.

. کاریکاتور در ایران در دهه‌های مختلف و همگام با این تحولات رشد کرده است. یکی از اولین نشریات طنز و کاریکاتور که در دوران قاجار و در آستانه‌ی انقلاب مشروطه در قفقاز به چاپ می‌رسید، نشریه‌ی «ملانصرالدین» نام داشت که بعدها نام جشنواره‌ای شد که هم‌اکنون در کشور ترکیه برگزار می‌شود. با انتشار این نشریه نخستین کاریکاتورها با موضوعات سیاسی و اجتماعی به مطبوعات ایران راه یافتند. کاریکاتورهای مطبوعاتی که در هفته‌نامه‌ی «ملانصرالدین» چاپ شدند، به سرعت از سوی مردم با استقبال مواجه شدند.

دوران رونق کاریکاتور در ایران با آغاز انقلاب اسلامی شکل گرفت. در این دوره بیشتر نشریات و روزنامه‌ها، کاریکاتورهایی را با موضوع شاه و اطرافیان او منتشر می‌کردند. پس از پایان جنگ و در دهه‌ی 70 تحول بزرگی در این هنر به وجود آمد و نشریاتی آغاز به کار کردند که منحصرا جنبه‌ی طنز داشتند که کاریکاتورها سهم مهمی در تصویرسازی آن‌ها داشتند. از این نشریات می‌توان به «گل‌آقا»، «کیهان کاریکاتور» و مجله‌ی «طنز و کاریکاتور» اشاره کرد.

امروزه «کاریکاتور» به عنوان بخشی از هنر طراحی و نقاشی، در زمره‌ی هنرهای تجسمی قرار می‌گیرد. این هنر در ایران رشد قابل توجهی داشته است و هنرمندان کاریکاتوریست ایرانی در سال‌های گذشته در جشنواره‌های بین‌المللی در جایگاه بهترین‌های این هنر قرار داشته‌اند  که در این میان استان آذربایجان غربی بخصوص شهرستان بوکان در چند سال گذشته محل رشد و توسعه این هنر در آذربایجان غربی بوده و هنرمندانی چند در سطح ملی و بین المللی را معرفی کرده است که در این خصوص پای صحبت یکی از این هنرمندان پرافتخار و باسابقه ، آقای « سلیمان مام رحیمی » می نشینیم.

 

جناب آقای سلیمان مام رحیمی با سلام

1-لطفا خودتان را برای خوانندگان ما معرفی کنید.

سلیمان مام رحیمی هستم ،کارشناس هنرهای تجسمی و متولد    سال 1354 شمسی در شهرستان بوکان آذربایجان غربی

در سال 1375 وارد دانشگاه درتهران شده وبعد از دوسال فوق دیپلم هنرهای تجسمی گرفتم ،در سال 1380 درکارشناسی این رشته قبول شدم وسال1389 درکارشناسی ارشد تاریخ هنر با رتبه 19 پذیرفته شدم که به دلیل پاره ای ازمشکلات بعد از چند ماه انصراف داده و نتوانستم ادامه دهم وحالا درآموزش وپرورش  مدت 25 سال  است که نقاشی وگرافیک تدریس می کنم ،بیشتر  کارگرافیک وکاریکاتور انجام می دهم و تابه حال در نمایشگاه های داخلی وخارجی  کاریکاتور شرکت کرده ام ودر بعضی از آنها مقام  کسب کرده وبرگزیده شده ام و....

2-آقای سلیمان مام رحیمی؛ چه طور شد که کارتونیست شدید؟ گویا تحصیلات شما در رشته دیگری است؟

از کودکی علاقه وافری به نقاشی وطراحی داشتم.حتی درزنگ کلاسهای درس مدرسه در حاشیه کتابهای درسی مرتب نقاشی وطراحی می کشیدم .کم کم این علاقه شدیدتر شدتا اینکه در دوران دبیرستان تصمیم گرفتم کلا کنکور هنرشرکت کنمT ولی خانواده به شدت مخالف بودندتا اینکه در هردو رشته تجربی وهنرامتحان دادم وخوشبختانه دبیری هنر تهران قبول شدم .البته ناگفته نماند در دوران دبیرستان با «مجله گل آقا»  آشنا شدم واین باعث شد به کاریکاتور بیشتر وبیشتر علاقمند شوم .درتهران ودانشگاه بطور حرفه ایی تر شروع بکار کردم وبا اساتیدی بزرگوارمثل آقای « بهمن عبدی»  ونیزمرحوم استاد ودوست بزرگوارم « شهرام رضایی»  آشنا شدم ونیز با مطالعه  ودیدن آثار بزرگان این عرصه بیشتر تجربه کسب نمودم .

3- از موفقیت هایی که در مسابقات و جشنواره های داخلی و خارجی کسب کرده ای بگوید؟

نفر برگزیده در جشنواره کاریکاتور شمسه تهران ودریافت لوح تقدیروجوایز نقدی،برگزیده شدن اثر اینجانب، بعنوان بهترین کاریکاتور انتخاباتی در سایت روز کارتون،نفره برگزیده در جشنواره کاریکاتور شهرستان بوکان،برگزیده شدن آثار کاریکاتور برای شرکت در نمایشگاه با عنوان شهر وشهروندی درمراغه،چاپ اثر درکتاب مشهور پرتغال ودریافت گواهینامه بین المللی ،چاپ اثر درمجله دیجتالیunionworldcartoonists  ودریافت گواهینامه بین المللی 2019،برگزیده شدن ودریافت گواهینامه بین المللی ازکشور برزیل ،راهیابی اثربه گالری برترین آثارهنرمندان ایران 49،

عضو سایت بین المللی ایران کارتون واختصاص دادن دوپیج آن به بیوگرافی بنده وآثارم،شرکت درنمایشگاه بین المللی سایت ایران کارتون وانتخاب وبرگزیدن کاربنده با موضوع غرق شدن « آیلان مکودک سوری،چاپ اثر درکتاب  پانزدهمین فیستیوال کوزو(kosovo)و دریافت گواهینامه بین المللی،چاپ متوالی آثاراینجانب در ماهانه مشهورطنزباعنوان« گپ درکشورعراق » به مدت 2سال.

راهیابی اثر به بخش فینال جشنواره نفوذ خراسان شمالی بجنورد،برگزیده شدن اثر در بخش کارتون وکاریکاتور جشنواره هنرمقاومت،انتخاب اینجانب بعنوان معلم نمونه شهرستان واستان درسال 1394،شرکت درجشنواره های خارجی :آیدین دوغان ترکیه ،مکزیک ،اسپانیا،برزیل ،لوکزامبورگ و....

نفراول نقاشی در بین دانشجویان مقطع کارشناسی هنرهای تجسمی تبریز،راهیابی به جشنواره دون کیشوت،داور اولین جشنواره کاریکاتور استانی ،آذربایجان غربی با عنوان

جامعه+من،داور دهمین جشنواره  کاریکاتور سراری بوکان،داور تعداد زیادی از جشنواره های نقاشی وطراحی در سطح شهرستان بوکان،نوشتن مقاله در مورد فلسفه هنر وتاریخ هنر وچاپ آن در هفته نامه فرصت برابر،برگزاری نمایشگاه نقاشی دربین دانشجویان هنر تهران،برگزاری کلاسهای کاریکاتور ونقاشی درشهرستان بوکان و.........

4-تا کنون تجربه برگزاری چند نمایشگاه فردی و گروهی را داشته اید؟

درتهران حین تحصیل (سال 1375 تا1377) چندین نمایشگاه گروهی ونیز یکبار بصورت انفرادی برگزارنمودم.درشهرستان نیز این چندسال گذشته یکباربصورت انفرادی وچهاربار بصورت گروهی نمایشگاه داشته ام.

در استان نیز یکبار بصورت گروهی نمایشگاه برگزار نمودیم ودرجریان کرونا نیز یک نمایشگاه بصورت آنلاین برگزار نمودن که مورد استقبال مخاطبین قرارگرفت.

5-اولین کارتونی که کارکردید چه بود؟ یادتان هست؟

دقیقا یادم نیست ولی فکرکنم در مورد فرهنگ ترافیک ومعضلات آن بود.

6-شکل گیری ایده در کار شما چگونه اتفاق می افتد ؟

هرانسانی هر روز درجامعه با وقایع ورخدادهای فراوانی درگیرهست که نسبت به آن واکنش نشان می دهد ودر این میان هنرمند کارتونیست هم با این موضوها بی تفاوت نیست وواکنش نشان می دهد.من با ایده هایم روزها.هفته ها وماهها زندگی می کنم وآنقدر درذهنم آنرا حلاجی می کنم تا اینکه به ایده خاص خودم برسم، البته ایده یابی تکنیک های خاص خود را داردکه بعضی وقتها ازآن استفاده می کنم، ولی ایده پردازی هرهنرمندکارتونیست با دیگری فرق داردوهر کسی روش خاص خود را دارد .

البته دیدن آثار کارتونیست های جهان وزاویه دید آنها خیلی مهم است،ولی دیدن این آثارمعایب ومزیت های خاص خود را دارد .مزیت آشنایی با تکنیک وزاویه دید ونحوه برخورد با سوژه مورد نظردرمقاسیه با کارخودمان ورفع نواقص ومعایب آن هم کپی برداری ویا الهام گرفتن ازآثار این بزرگان.

 

7-شما به شکل دیجیتال کار می کنید یا دستی؟

من کاردستی را بیشتر دوست دارم و اعتقاد دارم  که هنرمند حتما باید کار دستی انجام دهد البته با کار دیجیتال هم آشنایی دارم .بعضی وقتها مابین دستی ودیجیتال کار میکنم.

8-می توانید روند کار را برای ما بیشتر توضیح دهید؟

بعد از اتود زدن های فراوان وایده پردازی بهترین ایده را انتخاب وشروع به کار می کنم وسعی می کنم که اثری خوب وشایسته خلق نمایم. اگر ازکارم راضی نباشم هرچند بار که  لازم باشد آنرا راانجام میدهمتا به نتیجه دلخواه برسم.

9-بیشتر چه موضوهایی را دوست دارید در کاریکاتورهایتان کار کنید؟

 موضوع اکثرکارتونهای من انسان –طبیعت -فرهنگ ومعضلات اجتماعی است وحالت مفهومی دارد.

10-ازکارکدام هنرمند ایرانی در رشته خودتان لذت می برید؟

از کارهای استاد ارجمند وپرکار جناب آقای « فخرالدین دوست محمد» که هم از بار تکنیکی وهم از نظر موضوع واقعا عالی هستند بسیار لذت می برم.البته به جد از کارهای اکثر هنرمندان کارتونیست کشور مخصوصا پیشکسوتان وزحمتکشان این رشته لذت می برم وبسیار خرسندم.

11-وضعیت هنر کاریکاتور در کشور و استان آذربایجان غربی در مقایسه با سایر کشورها و استانها چگونه است؟

جواب این سوال خیلی سخت هست نمی دانم از کجا وچگونه شروع کنم.وضعیت کاریکاتور درکشور « بد » ودرآذربایجان غربی « بدتر».

مسولین متاسفانه به کارهای هنری آنچنان بهایی نمیدن ، با وجود اینکه هنرزیربنای فرهنگ هرجامعه است وبه قول « نیچه»  سنگ زیربنای فلسفه هنراست.باور کنیداگرهنرجامعه ایی پیشرفت کند بسیاری از معضلات وآسیب های اجتماعی از بین خواهد رفت وبخاطر این هست که در کشورهای پیشرفته همیشه به این مقوله اهمیت وافری می دهند.بگذریم هنرعشق است ومن همیشه به آن عشق می ورزم.

12-به نظر می رسد هنر کارتون چندان در استان شناخته شده نیست؟ چرا؟

شناحته نشدن هنر کاریکاتور در استان بازهم برمی گردد به بی لطفی مسولین وصدا وسیما ورسانه ومجلات موجود دراستان.

بنظر من استان ما پتانسیل خوبی ازجوانان با استعداد را داردکه باید مسولین به آنها توجه کنند . من خودم دبیر هنرم وحدود 25 سال هست که درمدارس به تدریس هنر مشغول هستم ودر طول این سالیان جوانهای بااستعدادی را دیده وبا آنها کار کرده ام وراهنمایی نموده ام ولی متاسفانه کسی نیست که از آنها حمایت کند ویا حتی جایی برای فعالیت آنها درنظر بگیرد.

13-چه پیشنهادی برای بهتر شدن شرایط این هنر در استان دارید؟  

به قول سهراب  سپری چشمها را باید شست جور دگر باید نگریست.

خوشبختانه هنرمندان کارتونیست فعال استان درسطح کشوری وهم درسطح جهانی وبین المللی مطرح وشناخته شده هستندواین افتخار بزرگی است برای استان ما و « احساس می کنم کاریکاتور در آینده ای نزدیک بعنوان برندی برای استان ما خواهد شد» .پس باید بیشتر وبیشتر به این هنر توجه شودتابه نتیجه برسد و روز به روزبیشتر پربارشود .همچنین درشهرستانها واستان ازاساتید صاحب نظر درتدریس وورکشاپ های متعدد استفاده شودوبصورت جد واصولی به آن پرداخته شود. دراین راه مهم وخطیر همه مسئولیم.

14-حرف آخر؟

گردرسرت هوای وصالست حافظا باید که خاک درگه اهل هنرشوی

 

با تشکر از جنابعالی که وقتتان را در اختیار ما قرار دادید و در تهیه این مصاحبه با ما همکاری کردید.

تهیه و تنظیم مصاحبه : روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی آذربایجان غربی با همکاری واحد هنرهای تجسمی حوزه هنری آذربایجان غربی