مصاحبه با مسئول واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی در خصوص تولید و انتشار آلبوم موسیقی « ایپک یولو ناغیللاری 1 » و مشکلات تولید و انتشار آثار هنری در آذربایجان غربی

به نام یگانه خالق هستی

 واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی تنها مرکز موسیقی فعال در عرصه موسیقی محلی آذربایجان غربی است که طی سالیان اخیر با اجرای برنامه‌های مختلف نقش بسزایی را در حفظ و رشد و توسعه موسیقی غنی آذربایجان ؛ به خصوص موسیقی عاشیقهای این دیار را داشته و با تولید آلبوم های مختلف موسیقی عاشیقی ضمن حمایت از هنرمندان این عرصه« مکتب عاشیقی ارومیه»  را در فهرست میراث ناملموس ایران ثبت کرده ( با همکاری اداره کل  میراث فرهنگی،  صنایع دستی و گردشگری استان » و این مکتب غنی موسیقی را به جهان معرفی کرده است.

در راستای معرفی « مکتب عاشیقی ارومیه » اورمودان گلن سسلر در سه شماره ،  اوزانلار گونشی، ایشیق یول و « ایپک یولو ناغیللاری  ۱ »  از آلبوم های موسیقی هستند که برای نخستین بار در تاریخ موسیقی محلی آذربایجان غربی طی سالیان اخیر در هزاران نسخه توسط واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی تولید و منتشر شده اند که در این میان آلبوم موسیقی داستانی« ایپک یولو ناغیللاری  ۱ » با توجه به اهمیت موضوع و تفاوت های آن با سایر تولیدات این واحد هنری دارای جایگاه خاص است.

 در این مصاحبه جهت آشنایی عموم با این آلبوم موسیقی پای صحبت پدیدآورنده آن آقای « داریوش علیزاده » ، مسئول واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی در ارومیه نشسته ایم.

 آقای علیزاده ضمن عرض سلام لطفاً بفرمایید

• شما آلبوم موسیقی « ایپک یولو ناغیللاری ۱ » چگونه تعریف می کنید  ؟

باسلام،  آلبوم موسیقی « ایپک یولو ناغیللاری  ۱ » نگاهی به اقیانوس عظیم ادبیات آذربایجان و بخشی از داستان های موجود در موسیقی عاشیقی این بخش از کره خاکی است که از دوران های بسیار کهن تا به امروز در زبان هنرمندان عاشیق جاری است و توسط عاشیق ها از دوران گذشته تا کنون نسل به نسل منتقل شده است.

 در این آلبوم موسیقی تعداد ۹ داستان محلی به نام های « عبدالله خان، بابا لیسان، حیدر و بهرام، جمشید شاه، کورت اوغلو، شاه اسماعیل ، کور اوغلو قوجالیق ( پیری کور اوغلو ) ، کور اوغلو مهتر  و کور اوغلو تللی »  با هنرمندی چند نفر از هنرمندان برجسته موسیقی عاشیقی شهرستان ارومیه به نام‌های آقایان«  نبات علی علیزاده، علی عباسی، علی کریمی قره آغاجی ، ذکریا ملکی ، اسمعلی لطفی،  و عبدالله اشرفی » ثبت و در سال ۱۴۰۰ شمسی روانه بازار شده است.

 مراحل تحقیق تولید و انتشار این اثر تقریباً دو سال طول کشید که در این راستا آقای « میر امیر ختایی » طراحی گرافیکی و خانم«  نگین پویانفرد»  نیز ترجمه متون داخلی این اثر را بر عهده داشتند.

 

• « ایپک یولو ناغیللاری » چه مفهومی دارد و شما چرا این اسم را برای این آلبوم موسیقی انتخاب کرده‌اید؟

 اگر« ایپک یولو ناغیللاری » را ترجمه لغوی کنیم به معنای « داستان های جاده ابریشم»  است و من این اسم را با مطالعه ای که بر روی مفهوم داستان ها ،  موضوع های آنها و همچنین موقعیت مکانی داستان ها در کنار تاریخ جاده ابریشم و مسیر عبور این جاده بین المللی از ایران را داشتم انتخاب کردم.

 در زمان قدیم خبری از اتومبیل ، قطار و هواپیما نبود و همه مسافرت ها ،  تجارت ها و حتی گردشگری از راه زمینی و با استفاده از حیوانات مختلف  از جمله اسب و شتر و الاغ در جاده های پر پیچ و خم خاکی  بود که معروف ترین این راهها جاده ای  بین المللی به نام « جاده ابریشم » بود که از چین شروع شده و تا قلب اروپا و مناطق مختلف جهان متمدن آن روزگار ادامه داشت.

 با مطالعه ای که بر روی نقشه های این جاده باستانی داشتم متوجه شدم که جاده ابریشم بعد از ورود به ایران در حوالی دریاچه ارومیه به چند راه فرعی دیگر منشعب می شود ؛ طوری که یکی از این جاده ها به طرف « قفقاز » ،  یکی دیگر به « اروپا»  و دیگری نیز به طرف«  عراق و عربستان » ادامه دارد ؛  پس این مکان یعنی حوالی دریاچه ارومیه محلی بسیار مهم برای مسافران جاده ابریشم بود و قطعاً کاروانسراهای متعددی نیز داشته است.

 این نکته مهم را هم عرض کنم که داستان های محلی در هر مکان از کره زمین که هنرمندان عاشیق باشند در زبان آنها جاری است و این بخشی مهم از فرهنگ و آداب و رسوم آن منطقه به شمار می‌رود و این در حالی است که اوج حضور داستان های محلی ایران در«  مکتب عاشیقی ارومیه»  است و هنرمندان عاشیق این منطقه بیشتر این داستان های موسیقی عاشیقی را در ذهن خود دارند که تعداد آنها امروز به چهل داستان می رسد . به نظر بنده علت اینکه تعداد داستان ها در ارومیه و تنوع داستانی آن در این مکان زیاد است همین جاده ابریشم ، کاروانسراها و تلاقی فرهنگ‌های مختلف در غرب  دریاچه ارومیه می باشد.

این موضوع را هم مد نظر داشته باشید که در دوران گذشته خبری از وسایل ارتباطی جمعی کنونی از قبیل « رادیو ، تلویزیون ،  تلفن و اینترنت»  نبود و بیشتر ارتباطات به غیر از نامه نگاری،  به صورت حضوری و رودررو اتفاق می افتاد که مثال بارز این مسئله کاروانسراها و دورهمی‌های کارواریان در این اماکن بود که هر کدام فرهنگ منطقه خود را در قالب داستان ها ، روایت ها ، مثل ها و ... تا پاسی از شب درکنار هم بیان می‌کردند ؛ طوری که با گذشت زمان و با توجه به وجود کاروانسرا های مختلف در اطراف دریاچه ارومیه این فرهنگ‌ها هم به تدریج به فرهنگ بومی منطقه منتقل شده و امروز نیز این داستان ها در زبان هنرمندان عاشیق  این دیار که در آن روزگاران در کاروانسراها حضوری فعال داشتند جاری است.

با اندکی تحقیق در موضوع داستان های منطقه آذربایجان،  به خصوص شهرستان ارومیه متوجه می‌شویم که این داستان‌ها که به زبان ترکی هستند گستره‌ی وسیعی از کره زمین از « چین،  هند،  قفقاز ، ترکیه،  اروپا ، عراق،  مصر ، عربستان،  یمن وبین النهرین و ماوراء النهر»  را شامل می‌شوند و بخش مهمی از فرهنگ و آداب و رسوم مردمان آن مکان ها در قالب  این داستان‌ها جاری است و به نسل امروز منتقل شده است.

پس به طور خلاصه علت اصلی انتخاب نام « ایپک یولو ناغیللاری  » یا داستان های جاده ابریشم به این آلبوم موسیقی توسط بنده اهمیت جاده ابریشم در فرهنگ‌سازی منطقه آذربایجان و انشعابات آن ، کاروانسرا های مختلف و تطبیق موقعیت‌های مکانی داستان ها با نقشه جاده ابریشم  است.

 

• شما با تولید آلبوم« ایپک یولو ناغیللاری ۱ »  چه اهدافی را دنبال می کنید؟

این داستان ها که در آلبوم « ایپک یولو ناغیللاری  ۱ » گنجانده شده است بخش بسیار مهمی از فرهنگ مردم آذربایجان و شهرستان ارومیه با پیشینه تاریخی و فرهنگی بسیار گسترده برای ما ترکان آذربایجان هستند که متاسفانه تا پیش از این گردآوری و ثبت نشده بودند و مطمئن هستنم که بسیاری از این داستان ها به علت عدم ثبت آن ها در دوران گذشته از بین رفته و بخشی از داستان های موجود هم در اثر گذشت زمان تغییر یافته اند که برای جلوگیری از این موضوع و ثبت و انتقال آنها به نسل های آینده تصمیم گرفتنم این آلبوم را در واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی تولید و منتشر کنم.

 البته این اولین قدم در این عرصه می باشد و هنوز قسمت عمده‌ای از داستانهای موسیقی عاشیقی در مکتب ارومیه ثبت نشده اند  که در نظر دارم در صورت تامین اعتبارات مالی آلبوم  « ایپک یولو ناغیللاری  »  را در شماره های بعدی هم تولید و منتشر کنم.

 

• آیا این داستان ها را می توان در قالب های دیگر به غیر از ادبیات و موسیقی منتشر کرد؟

 بله صد در صد  ؛  گردآوری و انتشار این داستان ها از زبان هنر مندان عاشیق گام اول در ثبت و جلوگیری از فراموشی این بخش از فرهنگ مردم آذربایجان است و این داستان ها متن های آماده«  فیلمنامه و نمایشنامه هایی » هستند که با سرمایه گذاری بر روی آنها همانند سایر کشورها می‌توان این داستان‌ها را به«  فیلم های سینمایی پرفروش ، نمایش‌های صحنه‌ای و انیمیشن های جهانی » تبدیل کرد و جهان را با فرهنگ بخشی از مردم ایران و مشرق زمین  آشنا کرد.

 این نکته را هم عرض کنم که مطمئن باشید اگر این داستان های فولکلور در آمریکا،  هند و یا چین ، کره و اروپا بودند ؛ آنها این گنجینه های تاریخی را مانند تبدیل به آثار سینمایی افسانه ای در هالیوود و بالیوود کرده بودند و مردم جهان را با فرهنگ خودشان آشنا کرده و به آن بال و پر می دادند ؛ حتی در این راستا اگر از عاشیقهای پیشکسوت ارومیه هم سوال کنید آنها هم به شما می‌گویند که حدود ۶۰ سال پیش افرادی از ترکیه به ارومیه آمدند و این داستان ها را گردآوری کرده و با خودشان بردند؛  آن‌ها این داستان‌ها را با تغییر محتوا به نام خود ثبت و  تبدیل به فیلمهای سینمایی کردند که فیلم های بازیگر معروف ترکیه«  گونیت آرکن » بخشی از این موضوع است.

 

• به نظر شما مهمترین مشکلات در عرصه تولید و انتشار آلبوم های موسیقی درآذربایجان غربی کدام موارد هستند؟

 به غیر از کمبود بودجه و اعتبارات مالی برای آن که اثر هنری موسیقی به دست مردم برسد باید چهار مرحله«  تحقیق و پژوهش،  تولید ،  بسته بندی و انتشار»  را پشت سر بگذارد که همگی آنها مراحلی تخصصی ، زمانبر و هزینه‌بر هستند و بایستی افراد متخصص در هر بخش در قالب شرکت های متخصص  فرهنگی این کارها را انجام دهند . این مسئله در ایران و به خصوص آذربایجان غربی در شرایط فعلی موضوعی دور از ذهن است.

 ما در کجای آذربایجان غربی محقق و پژوهشگر متخصص در عرصه موسیقی داریم، در کجای آذربایجان‌غربی صدابرداران حرفه‌ای و استودیوهای پیشرفته داریم،  در کجای آذربایجان غربی شرکت های مخصوص طراحی و بسته بندی اقلام  هنری داریم و مهمتر از همه گیرم که تحقیق و پژوهش ، تولید و طراحی و بسته بندی آلبوم موسیقی صورت گرفت،  ما در کجای این استان مرزی « سیستم انتشار آلبوم های موسیقی»  و یا هر تولید هنری دیگری را داریم تا محصولی را که با هزاران مصیبت و دغدغه برای حفظ فرهنگ و آداب و رسوم این مملکت تولید کرده‌ایم به دست علاقه مندان آن در داخل برسانیم و حتی آنها را صادر کنیم ؛ واقعا نداریم و در مقایسه با سایر کشورها از جمله همین همسایه دیوار به دیوارمان ترکیه خیلی عقب مانده ایم.

 

• شما به عنوان یکی از فعالان این عرصه چه انتظاری از مسئولان فرهنگی استان دارید؟

 در کنار تامین اعتبارات مالی،  مسئولان فرهنگی استان باید نسبت به مسائل فرهنگی استان آگاه باشند و ضمن طراحی و اجرای برنامه‌های ویژه بایستی با حفظ و معرفی گذشته پر افتخار فرهنگی آذربایجان غربی به نسل کنونی جامعه مانع از فراموشی و اضمحلال فرهنگ غنی آذربایجان شوند.

در این راستا حمایت از تولیدات فرهنگی و هنری فاخر،  عرضه داخلی و خارجی این تولیدات در فروشگاه های حقیقی و مجازی و استفاده از ظرفیت‌های مرزی آذربایجان غربی جهت صادرات محصولات فرهنگی می‌تواند در این عرصه بسیار تاثیرگذار باشد.

 

تهیه شده در : روابط عمومی حوزه هنری آذربایجان غربی- خرداد 1401شمسی